Logo Vlaamse Overheid en Ruimtelijke Ordening

Onderzoekspapers

Verkennend onderzoek naar de budgettaire en financiële impact van het verminderen van bijkomend ruimtebeslag in Vlaanderen.

Op 30 november 2016 keurde de Vlaamse Regering het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV) goed1. Centraal daarin staat de doelstelling om het dagelijks bijkomend ruimtebeslag tegen 2040 te herleiden tot nul: de zogenaamde ‘betonstop’. Op dit moment nemen we met z’n allen per dag gemiddeld zes hectare extra ruimte in voor huisvesting, industriële en commerciële activiteiten, transportinfrastructuur, recreatie, parken en tuinen. De Vlaamse Regering wil daar een einde aan maken en gaf met de goedkeuring van het Witboek tegelijk de opdracht voor een verkennende studie over de kosten en baten van deze transitie. Het onderzoek, dat werd uitgevoerd door het Nederlandse adviesbureau Stec Groep en zowel door de administratie als door deVlaamse Regering werd opgevolgd,kreeg ruime aandacht in de pers.

Lees hier het volledige artikel.

Verschenen in het tijdschrift Ruimte #40, jaargang 2018

Welkom in de Demervallei, van oudsher het decor van waterverhalen, ontspanningstaferelen en natuurwandelingen. Maar ook van verdroging en overstromingen. Al deze verhalen en uitdagingen zijn in de Demervallei tussen Diest en Werchter sterk verweven. Geen wonder dat verschillende actoren zich hierrond hebben geëngageerd. Planning is een meervoudige opdracht. Er is geen tweede Demervallei en geen recept. In verschillende stappen, op maat en flexibel, werd dit eerste strategisch project in het buitengebied een mooi voorbeeld van geïntegreerde gebiedswerking, en wij zaten mee aan het stuur. In dit artikel overlopen we 20 jaar planningsgeschiedenis. Welke lessen kunnen daaruit worden getrokken?

Lees hier het volledige artikel.

Verschenen in het tijdschrift Ruimte #33, jaargang 2018

Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) vormt sinds 1997 dé referentie van het ruimtelijk beleid. Twintig jaar later is het tijd voor reflectie op de intenties en de juridische evolutie van het instrument van structuurplanning. De structuurplannen hebben geleid tot heel wat planinitiatieven en realisaties op het terrein. Dat wordt verduidelijkt door een analyse van het aantal ruimtelijke uitvoeringsplannen en door in te zoomen op de eerste en de laatste structuurplannen. We analyseren in deze bijdrage de sterktes en zwaktes van structuurplanning en kijken tevens vooruit, richting toekomst.

Lees hier het volledige artikel.

Verschenen in het tijdschrift Ruimte #33, jaargang 2018

Wat is er geworden van het 60/40 streefcijfer uit het RSV? Is het allemaal gelopen zoals het 20 jaar geleden in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen gepland stond – 60 procent van de Vlaamse gezinnen in stedelijk gebied, de overige 40 procent in het buitengebied? Woont anno 2017 die beoogde 60 procent effectief in een stedelijk gebied? En wat heeft het ruimtelijk beleid gedaan om die doelstelling te bereiken?

Lees hier het volledige artikel.

Verschenen in het tijdschrift Ruimte #33, jaargang 2018

Bij geologische toepassingen in de Vlaamse diepe ondergrond denkt men haast automatisch aan ons mijnbouwverleden.  De diepe ondergrond – juridisch vastgelegd als dieper dan -500m TAW1 – komt echter in aanmerking voor meerdere toepassingen. Ook voor de diepe ondergrond is er dus een regelgeving nodig voor de ruimtelijke scheiding of verweving van toepassingen. Sinds 2009 heeft Vlaanderen een decreet betreffende de diepe ondergrond dat stelselmatig uitgebreid wordt in functie van nieuwe noden en toepassingen.

Lees hier het volledige artikel.

Verschenen in het tijdschrift Ruimte #34, jaargang 2018

Vernieuwende onderzoeksprojecten met een experimenteel
kantje – het is misschien niet het eerste waar de Vlaamse
overheid mee geassocieerd wordt. Vaak wordt aan die zijde
het bekende pad bewandeld, volgens geijkte procedures,
en worden er weinig nieuwe zijpaden verkend. Toch kan
het anders. Met het Atelier Multifunctioneel Landschap
Roosterbeek wordt nu door T.OP Limburg1 net dat
interessante stapje zijwaarts gezet. Dit onderzoeksproject,
dat volgens het principe van ecosysteemdiensten werd
opgezet, focust op het thema ‘water’. De huidige complexiteit
van de waterproblematiek verplicht tot overleg tussen
verschillende partners om krachten en middelen te bundelen
en te komen tot een gezamenlijke, integrale aanpak. Samen
nadenken over oplossingen is meer dan ooit actueel.
 
 
Verschenen in het tijdschrift Ruimte #36, jaargang 2018

Gedreven door technologische evoluties is een nieuwe
dynamiek ontstaan waarin burgers, verenigingen en
ondernemers zich engageren om van hun leefomgeving
iets moois te maken. Meestal gebeurt dit reactief, soms
ook proactief. We zien lokaal betekenisvolle initiatieven
ontstaan die de leefomgevingskwaliteit versterken
en bijdragen aan opgaven op het vlak van ruimte en
milieu. We zijn ervan overtuigd dat de overheid deze
maatschappelijke energie moet aangrijpen om ambitieuze
visies en internationale afspraken waar te maken.

Paper die deel uitmaakt van het boek "Verkavelingsverhalen" van de Universiteit Hasselt.

Paper n.a.v. 10th YA AESOP Conference, “Spatial Governance, Bridging Theory and Practice”, Gent,  21-24 maart 2016.

Artikel in Belgeo over ontwerpend onderzoek als instrument om de waarneming van bestaande en toekomstige landschappen te begrijpen.
Bijdrage aan de Plandag 2016 over ‘Verruimen – maatschappelijk rendement met ruimtelijk talent’, dat plaatsvond op 19 mei 2016 in Tilburg.
Bijdrage aan de Plandag 2016 over ‘Verruimen – maatschappelijk rendement met ruimtelijk talent’, dat plaatsvond op 19 mei 2016 in Tilburg.
Bijdrage aan de Plandag 2016 over ‘Verruimen – maatschappelijk rendement met ruimtelijk talent’, dat plaatsvond op 19 mei 2016 in Tilburg.
Bijdrage aan de Plandag 2016 over ‘Verruimen – maatschappelijk rendement met ruimtelijk talent’, dat plaatsvond op 19 mei 2016 in Tilburg.

Bijdrage aan de Plandag 2016 over ‘Verruimen – maatschappelijk rendement met ruimtelijk talent’, dat plaatsvond op 19 mei 2016 in Tilburg.

Bijdrage aan de Plandag 2016 over ‘Verruimen – maatschappelijk rendement met ruimtelijk talent’, dat plaatsvond op 19 mei 2016 in Tilburg.

Wat is er nodig om onze ruimteconsumptie te verminderen? Kunnen we een ruimtelijke reduce, reuse, recycle in gang zetten? Een vernieuwing van het bestaande ruimtebeslag in Vlaanderen vereist een strategie op vele fronten. (Lees de paper)

Ingediend voor de plandag 2016 over ‘Verruimen – maatschappelijk rendement met ruimtelijk talent’.

If Flanders wants to reach its target of 10.5% renewable energy by 2020 it has to step up the realisation of one of the most important contributors to reach this goal: the siting of wind turbines.

Lees de paper (engels).

Ingediend voor het 51ste Isocarp Congres ('Cities save the world. Let's reinvent planning.' 19-23 okt.2015, Rotterdam, Netherlands) 

In the Europe 2020 strategy (2010-2020) Europe has introduced the idea of a ‘place-based-approach’ as an alternative for or an addition to traditional spatial planning. In this article two cases in Flanders are described: the area development of the Provinces and the urban projects of the Flemish Urban Policy . The paper unravels the similarities and the specific aspects of the three approaches and formulates comments on the actual projects and some suggestions for the development of future planning programs and projects in Flanders.

In het kader van de Europa 2020 strategie (2010-2020) heeft Europa het idee naar voren geschoven van een gebiedsgerichte benadering als alternatief voor of een toevoeging aan de traditionele ruimtelijke planning. In deze paper worden twee gevallen geanalyseerd: de gebiedsontwikkeling van de provincies en de stedelijke projecten van het Vlaams stedelijk beleid. De paper ontrafelt gelijkenissen en verschillen en formuleert enkele suggesties voor de ontwikkeling van toekomstige gebiedsgerichte programma's en projecten in Vlaanderen.

(Lees de paper)

Geschreven voor het 51ste Isocarp Congres ('Cities save the world. Let's reinvent planning.' 19-23 okt.2015, Rotterdam, Netherlands).

Om bedrijven een geschikte plek te kunnen bieden, is het van belang bedrijfslocaties te segmenteren. De auteurs van dit artikel onderzochten waarom de segmentatie van werkgebieden zoals ze werd uitgetekend in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen uit 1997 nooit enige weerklank heeft gevonden en schetsen een voorstel voor een nieuwe aanpak. (Lees het artikel -  de volledige studie vindt u hier.)

Verschenen in Ruimte jg dec 2015 – jan - feb 2016 Nr.28, p44-49

De Nederlandse provincie Overijssel heeft een werkwijze ontwikkeld om de ‘balans’ tussen ontwikkelingsruimte en verbetering van de ruimtelijke kwaliteit als uitgangspunt te nemen voor kwalitatieve sturing op ruimtelijke ontwikkelingen. Hierbij speelt de ‘ervenconsulent’ de rol van onafhankelijk adviseur. In mei 2014 werd deze aanpak via ontwerplabo’s getest op drie Vlaamse boerenerven. (Lees het artikel)

Verschenen in het themanummer Ruimte jg. sept-okt-nov 2014 Nr. 23 ,48-53

Het onderzoek past binnen de visievorming voor het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Centraal vertrekpunt is dat Vlaanderen verder kan uitgroeien tot een polycentrisch netwerk van steden en voorzieningen op verschillende niveaus. Zo’n netwerk is opgebouwd langs de knopen van een snel en performant (openbaar) vervoersysteem. Groei en nieuwe ontwikkelingen zullen zich moeten situeren in gebieden die vlot bereikbaar zijn. (Lees het artikel - Naar het integrale rapport stedenstructuur)

Verschenen in Ruimte jg. sept-okt-nov 2014 Nr. 23,80-85

Ontwerpend onderzoek naar een mogelijke toekomst voor onze kustzone anno 2100 staat op de agenda van Labo Ruimte. Het artikel schetst de context en de manier waarop wordt samengewerkt om een antwoord te bieden aan de uitdagingen voor de kust als gevolg van de verwachte klimaatwijziging. (Lees het artikel)

Verschenen in Ruimte jg. jun.-jul.-aug. 2014 Nr. 22 ,27-31).

Hoeveel windmolens zijn er, hoeveel komen er nog bij? Worden de vooropgestelde doelstellingen in Vlaanderen gehaald? Enig opzoekwerk door de afdeling Monitoring en Onderzoek van Ruimte Vlaanderen leverde een paar ontnuchterende conclusies op. (Lees het artikel)

Verschenen in Ruimte jg. jun.-jul.-aug. 2014 Nr. 22 ,73-77.

Artikel in het juninummer van  'Ruimte & Maatschappij' gebaseerd op onderzoek in opdracht van Ruimte Vlaanderen met als titel 'Sturingsmodellen voor het wonen'.

Op 30 januari 2014 organiseerde Ruimte een rondetafelgesprek met een aantal tenoren uit de wereld van de ruimtelijke ordening in Vlaanderen. Een verhaal van onverkoopbare villa’s, complexe projecten, geruststellende RUP's, onrustwekkende nieuwkomers, blauwgroen netwerkdenken en dikke wortels. (Lees het artikel)

​Verschenen in Ruimte jg. maa.-apr.-mei. 2014 Nr. 21,12-25.

Met de regelmaat van een klok worden vergunningen of plannen geschorst of vernietigd door de Raad van State. Hebben burgers teveel macht? Vinden aanbevelingen uit milieueffectrapporten te weinig vertaling in de plannen? Of moeten we de oorzaken en dus ook de oplossingen zoeken op een fundamenteler niveau? (Lees het artikel)

Verschenen in Ruimte jg. maa.-apr.-mei. 2014 Nr. 21 ,84-89.

Plekken in het landschap maken deel uit van het verhaal van ‘de Groote Oorlog’. Erfgoed vormt de aanleiding van een AGNAS-planningsproces voor een zeer groot gebied. Het artikel gaat over de context en het verloop van het proces. (Lees het artikel)

Verschenen in Ruimte jg. jun.-jul.-aug. 2014 Nr. 20 ,20-25.

Dit artikel plaatst voor het eerst de wetgeving tegenover de vergunningsaanvragen in historisch perspectief. Trends worden verbeeld en cijfermatig onderbouwd. Waar mogelijk wordt naar verklaringen gezocht vanuit de maatschappelijke en juridische context. (Lees het artikel)

Geschreven voor de plandag 2014.

Dit paper bespreekt de veranderende positie van de planningsoverheden in Vlaanderen in de periode 1996-2014. Hiertoe wordt ingegaan op de wijze waarop de Vlaamse overheid via ‘ontvoogding’ en ‘bestuurskrachtmonitoring’ de evolutie naar een nieuwe interbestuurlijke relatie met de gemeenten binnen een beleidsnetwerk met evenwaardige partners begeleidt (Lees het artikel)

Paper ingediend op de Plandag 2014.

Hoe evolueert de relatie tussen de hogere overheid en de lokale besturen in de ruimtelijke ordening. Waarom is er een wijziging nodig? Welke stappen zijn genomen en hoe kan het partnerschap verder evolueren? Interbestuurlijk partnerschap is loslaten én regisseren. Daarom moet de overheid inzetten op sterke partnerschappen en sterke lokale besturen. (Lees het artikel)

Dit artikel is ingediend voor de Plandag 2014.

Voor het eerst is de databank met de vergunningsaanvragen vanaf 1960 geanalyseerd.  Ruimte Vlaanderen ging na welke fenomenen wanneer voorhet eerst opdoken. Ook het aanbod aan bouwpercelen werd geanalyseerd. (Lees het artikel)

Verschenen als persbericht.

In het themanummer van Ruimte ‘De kracht van de basis’ (Ruimte jg. okt.-nov.-dec. 2012 Nr. 15 ,30-37) heeft team Onderzoek samen met de afdeling Ruimtelijke Planning een artikel geschreven over verzegeling van de bodem.

Hoe komen we tot een klimaatbestendig Vlaanderen? Ruimtelijke ordening en ruimtegebruik kunnen daarin een cruciale rol spelen. De onderzoeksinstituten Alterra Wageningen-UR en Antea Group formuleerden een aantal aanbevelingen en ontwikkelden gidsmodellen voor een ‘klimaatatelier’. (Lees het artikel)

Verschenen in Ruimte jg. okt.-nov.-dec. 2013 Nr. 19 ,46-51.

Op 2 en 3 oktober 2013 organiseerde de Raad van Europa in Cetinje, Montenegro, de dertiende meeting van de workshops voor de implementatie van de Europese Landschapsconventie met als thema: “Territories of the future: landscape identification and assessment, an exercise in democracy.” Team onderzoek presenteerde er volgende bijdrage:

Hoe gaan kleine dorpen om met hun landelijkheid? Wat is de visie van de gemeenten op hun landschap, welke potenties zien ze in de open ruimte, wat willen ze doen met hun dorpskern. Aan de hand van vijf gemeenten zetten we het ruimtelijk ordeningsbeleid van goed bestuurde landelijke gemeenten in de kijker. (Lees het artikel)

Verschenen in Ruimte jg. jun.-jul.-aug. 2013 Nr. 18, 66-72.

In juli 2013 organiseerde de European Urban Research Association (EURA) het ‘Cities as Seedbeds for Innovation’ congres in Enschede, Nederland.

Leden van het team onderzoek schreven hiervoor deze paper.

Net zoals voor de ontwikkeling van andere havengebieden in Vlaanderen is er voor de Gentse Kanaalzone een strategisch plan opgesteld. In dat plan gaan economie, natuur en leefbaarheid samen. natuurwaarden worden per definitie gecompenseerd op nieuw terrein. Dat maakt de zoektocht naar geschikt terrein niet eenvoudiger. (Lees het artikel)

Verschenen in Ruimte jg. maa.-apr.-mei. 2013 Nr. 17, 48.

De paper geschreven voor de plandag 2013 geeft een voorzet van een onderzoeksontwerp waarbij de hypothese getest wordt of het mogelijk is om op basis van de 3 criteria ‘overstromingsgevoelig gebied’, ‘afstand tot treinstation’ en ‘bevolkingsdichtheid’ per perceel een beoordeling te gegeven over de wenselijkheid of niet-wenselijkheid van verharding.

Deze paper geeft de strategie aan op welke manier 1,2 miljoen bijkomende mensen en bijhorende voorzieningen (werk, zorg, …) hun plek in de Vlaamse ruimte kunnen krijgen. Daarbij wordt uitgegaan van verdeelsleutels en principes zoals nabijheid, verdichtingsruimten en economische intensiveringsruimten. (Lees het volledige artikel)

Artikel ingediend voor de Plandag 2013.

Deze paper focust op de toekomstige ontwikkeling van de open regio’s in Vlaanderen en de specifieke rol van de Vlaamse overheid hierin. (Lees hier het volledig artikel)

Deze paper heeft de aanmoedigingsprijs ontvangen op de Plandag 2013. 

Klassieke voorbeelden van grensoverschrijdende overlast zijn op de grens gelegen afvalverbrandingsovens en kerncentrales. De verschillende gewesten willen voor het eerst op een gestructureerde manier informatie uitwisselen over ruimtelijke plannen, projecten en ontwikkelingen over de gewestgrenzen heen. (Lees het artikel)

Verschenen in Ruimte dec 2012 – jan – feb 2013 Nr. 16, 28-35.

Dit artikel geeft inzicht in de context van de vraag naar een interbestuurlijk partnerschap rond het beleidsplan Ruimte. Hij gaat in op belangrijke uitdagingen en stelt vast dat er ambitie nodig is om een antwoord te bieden op de opdrachten die geformuleerd zijn in het Groenboek BRV. (Lees het artikel)

Verschenen in Ruimte sept – okt – nov 2012 Nr. 15, 14-19.

Het beleid heeft de versnippering van de open ruimte niet kunnen tegenhouden. Klimaatverandering en mondiale voedselzekerheid vormen nieuwe uitdagingen die het belang van de open ruimte alleen maar groter maken. De auteur geeft een aanzet van agenda voor een veerkrachtig ruimtelijk beleid. (lees het artikel)

Verschenen in Ruimte jun – jul – au 2012 Nr. 14, 38-43.

Sinds de jaren 1960 is er heel wat evolutie in de manier waarop de overheid de burger informeert over haar plannen. Het openbaar onderzoek is een gekende vorm met zijn beperkingen. De overheid experimenteert met andere vormen. (lees het artikel)

Verschenen in Ruimte mrt – apr – mei au 2012 Nr. 13, 80-81.

ESPON

ESPON op deze site