Logo Vlaamse Overheid en Ruimtelijke Ordening

Zoek een publicatie

Publicaties

Financiële argumenten voor een hoger ruimtelijk rendement

Bronvermelding

BUUR | bureau voor urbanisme ism RebelGroup (2015), Financiële argumenten voor een hoger ruimtelijk rendement, uitgevoerd in opdracht van Ruimte Vlaanderen. (pdf van het eindrapport)

Samenvatting

Vier frequent voorkomende situaties in een (dorps)kern zijn gedetecteerd: het samenvoegen van kavels tot een woonerf, de opsplitsing van ruime villatuinen, het opsplitsen van een grote villa met tuin en het bouwen van een starterswoning. Deze situaties zijn gelegen in een denkbeeldige kern met goede bereikbaarheid naar voorzieningen en openbaar vervoer. Voor elke situatie zijn uiteenlopende mogelijkheden naar invulling mogelijk, gaande van een traditionele oplossing tot (verschillende) invullingen met optimalisatie van de ruimte. Deze mogelijkheden zijn zowel financieel als kwalitatief geanalyseerd. De studie formuleert aanbevelingen naar het individu, de lokale overheden, de Vlaamse en de federale overheid.

Belang van de locatie

In de loop van het studietraject is herhaaldelijk het belang aan bod gekomen van de locatie. Het gaat dan niet alleen om het erkennen van de waarde van de locatie, met nabijheid van of gedeelde voorzieningen versus een omgeving met een hogere dichtheid, maar ook om het meerekenen van de mobiliteitskosten. Bij aankoop van een grond of woning wordt hier vaak geen rekening mee gehouden, maar op lange termijn is dit evenwel een erg aanzienlijke kost. Financieel inzicht kan een instrument zijn om goed gelegen locaties te stimuleren. Hetzelfde geldt voor de kosten van infrastructuur en voorzieningen.

Samenwerking als troef

In verschillende cases komt naar voren dat het erg interessant is om niet individueel maar in (beperkte) groep een project te realiseren. Hoewel dit kosten vergt voor de gezamenlijke voorbereiding, zijn de winsten op vlak van studie- en bouwkosten substantieel en biedt een samenwerking en het samenvoegen van meerdere percelen voor de realisatie van een groter project belangrijke voordelen. Lokale overheden zouden hierin een stimulerende rol kunnen opnemen: het met elkaar in contact brengen van geïnteresseerden, het faciliteren van praktische zaken of het opmaken van een kader voor gemeenschappelijke wooninitiatieven.

Gewoonteregels soms belemmerend

Bovendien is bij de uitwerking van de verschillende cases vaak gebleken dat de gewoonteregels die soms door overheden worden gehanteerd, een belemmering vormen voor het realiseren van dit soort projecten met een hoger ruimtelijk rendement. 

Aanbevelingen voor het beleid

Uit deze studie is duidelijk gebleken dat het voor een lokale overheid essentieel is om inzicht te vergaren in de rentabiliteit en meerwaardecreatie van verdichtingsprojecten. Hierdoor kunnen ze billijke stedenbouwkundige lasten opleggen aan projectontwikkelaars, om de maatschappelijke meerwaarde van een project te garanderen.

Vlaanderen zou hierin ook een belangrijke rol kunnen opnemen, meer bepaald door kennis en know-how te vergaren en te delen ter ondersteuning van de lokale overheden (stedenbouwkundige lasten, gemeenschappelijke projecten, leidraad met tips en tricks om te komen tot een zorgvuldig ruimtegebruik, …). Andere aanbevelingen naar het Vlaamse niveau betreffen het kritisch bekijken van het overaanbod aan bebouwbare percelen, van de potenties van verhandelbare ontwikkelingsrechten of soortgelijke systemen.