Logo Vlaamse Overheid en Ruimtelijke Ordening

Zoek een publicatie

Publicaties

Ontwerpend onderzoek naar ontwikkelingsmogelijkheden van werklocaties verweven in het stadsweefsel

Bronverwijzing

BUUR, Connect & Transform & WES (2016), LABO_XX_WERK - Condities creëren voor een nieuwe stedelijke economie, uitgevoerd i.o.v. de stad Antwerpen, i.s.m. de Vlaamse overheid.

IDEA, LDR & Maat ontwerpers (2016), LABO_XX_WERK - Ruimte maken voor werk, uitgevoerd i.o.v. de stad Antwerpen, i.s.m. de Vlaamse overheid.

ARCK & Plusoffice (2016), LABO_XX_WERK - Co-working 2. 0, uitgevoerd i.o.v. de stad Antwerpen, i.s.m. de Vlaamse overheid.
 

Stad Antwerpen (2016), LABO_XX_WERK - Bundeling van het onderzoek, i.s.m. de Vlaamse overheid.
 

Samenvatting

LABO_XX_WERK

Aanvullend op het ontwerpend onderzoek van Labo XX onderzoekt de stad met Labo XX_Werk strategieën en instrumenten om productie weer in de stad brengen. De stad organiseerde een wedstrijd en selecteerde drie teams om hun ideeën verder uit te werken: team BUUR/WES/Connect & Transform, team Maat/Idea/Ldr en team Plusoffice/ArcK. Vlaanderen financierde een derde van het onderzoek en gaf mee sturing aan het traject. De voortgang werd maandelijks besproken in workshops, waarbij de discussie werden opengetrokken naar academici, andere overheden (bv. buurgemeenten) en gelijkaardige projecten.

De bedrijfsomgeving als dynamiek

Team BUUR/ WES/Connect & Transform ziet de ruimere omgeving van het bedrijf als een dynamisch samenspel van actoren en factoren. Het team onderscheidt vier ‘patronen’ met bijbehorend procesmodel voor alle stakeholders. Voor gebieden met één dominant monofunctioneel programma gaat men samen na hoe men ook kleinere initiatieven kan aantrekken. In andere gebieden staat het heruitvinden van verouderd industrieel weefsel centraal en de rol hierbij van incubator-initiatieven. Bij het derde type patroon wil men het potentieel van grote instellingen in samenhangende zones gezamenlijk optimaliseren. Voor ‘hybride’ sociaal achtergestelde buurten wordt naar ruimtelijke en ondersteunende kaders gezocht voor starters. De resultaten van het proces variëren naargelang het ambitieniveau: van vormen van samenaankoop en delen, over formele samenwerkingen en gezamenlijke investeringen, tot coöperatiestructuren en gedeelde zakelijke modellen.

Strategieën tegen lokale verdringing

Team Maat/Idea/Ldr wil voorkomen dat bedrijven wegtrekken uit de stad. Onder de noemer ‘werkoord’ worden plekken gecreëerd waar bedrijvigheid en wonen elkaar ten goede komen, bijvoorbeeld door het delen van ruimte met de buurt en het invoeren van een ‘regelluwe’ omgeving voor het bedrijf. Het ‘contactvlak’ zorgt voor uitwisseling tussen bedrijven onderling en voor zachte overgangen naar de buurt door nieuwe invullingen voor onderbenutte bedrijfspercelen en in de randen van bedrijventerreinen. Het wijkbedrijf gaat binnen co-creatieve netwerken en ketens duurzame relaties aan met bedrijven in de buurt. Tot slot is er de strategie om groei en krimp van bedrijven op te vangen door de inbreng van vlot inwisselbare bedrijvensites en panden in een lokaal ‘doorschuifsysteem’, waardoor deze na verhuis ook niet ten prooi vallen aan verdringing.

Clustering en coworking 2.0.
 

Plusoffice/ArcK ziet in clustering van de kleinste ondernemingen in het woonweefsel een opstap naar ‘coworking 2.0.’ Specifieke clustertypes bieden pragmatische en efficiënte vormen van coworking voor uiteenlopende ondernemingen. Zo vertrekt sectorspecifieke clustering vanuit een gedeelde markt en klantenbestand in een lokaal netwerk. Handelingsspecifieke clustering laat pragmatische samenwerking toe rond een gedeelde handeling (bv stockeren, repareren …). Domeinspecifieke clustering bouwt dan weer bruggen tussen opleiding, onderzoek en bedrijfsleven op een gedeeld maatschappelijk domein zoals kunst, techniek of wetenschap. Terwijl de ketenspecifieke clustering zich richt op de profilering van een product in de verschillende productiestappen, gaat levensloopspecifieke clustering uit van de verschillende levensfases van een product: van productie en verkoop tot reparatie en recyclage. Tot slot laat infrastructuurspecifieke clustering kleine ondernemers toe te groeien zonder te moeten uitwijken door het delen van infrastructuur of materialen met bedrijven en bewoners uit de buurt.

Extra links

De links naar de studies zijn onderaan op deze webpagina van de stad Antwerpen terug te vinden.